ისპირის რაიონი (ისპირის ილჩე) თურქულ ვიკიპედიაში
DOI:
https://doi.org/10.52340/PUTK.2025.29.24საკვანძო სიტყვები:
ჭოროხის აუზი, სპერი, ელექტრონული საინფორმაციო სივრცეანოტაცია
ისპირის რაიონი (ილჩე) თურქეთის რესპუბლიკის ერზრუმის პროვინციის (ილის) შემადგენლობაშია. იგი მდებარეობს მდინარე ჭოროხის ზემოწელზე. წინათ იგი საქართველოს ერთ-ერთი რეგიონი იყო და იწოდებოდა როგორც სპერი. რაიონში ამჟამინდელი ოფიციალური ნომენკლატურით არის 89 სოფელი. ცენტრალური დასახლება, ანუ რაიონის ცენტრი არის ქალაქი ისპირი.
სპერის არაერთი დასახლებული პუნქტი უძველესი დროიდან იხსენიება ქართულ თუ უცხოურ წყაროებში. მიუხედავად ამისა, შეიძლება ითქვას, რომ ეს რეგიონი ჭოროხის აუზის სხვა „ქვეყნებთან“ შედარებით ნაკლებად არის შესწავლილი. კომპლექსური კვლევების პროცესში ბუნებრივად ჩნდება ინტერესი ელექტრონული საინფორმაციო სივრცის მიმართ. ნაშრომი, სხვა წყაროებსა და სამეცნიერო ლიტერატურასთან ერთად, ძირითადად ეყრდნობა თურქული ვიკიპედიის მონაცემებს, ასევე, ჭოროხის აუზის ექსპედიციებში წლების განმავლობაში მოპოვებულ საველე მასალებს.
ვიკიპედიის განყოფილება თურქულ ენაზე 2002 წლიდან არსებობს. იქ წარმოდგენილია ინფორმაცია საზოგადოდ ქვეყნის და კერძოდ ჭოროხის აუზის დასახლებათა შესახებ. ცალკეული სოფლებისთვის დათმობილი გვერდი სტანდარტულია და მოიცავს ინფორმაციას სოფლის ისტორიისა და მდებარეობის შესახებ. მოცემულია რუკები, ცნობები მოსახლეობის რაოდენობაზე. ასევე, სტატიის რედაქტირების ისტორია, გამოყენებული წყაროებისა და ლიტერატურის სია და ა.შ. საისტორიო ქრონიკაში წარმოდგენილია ინფორმაცია სოფლის ძველი სახელის შესახებ, ზოგჯერ განმარტებულია ფუძესიტყვის მნიშვნელობაც. აღწერის ძველი ოსმალური დავთრების (ძირითადად გამოყენებულია 1642 და 1835 წლების დავთრები. ასევე, ზოგჯერ, 1896 წლის ან სხვა აღწერები) საფუძველზე მითითებულია ძველ ეპოქებში ოჯახების რაოდენობა რელიგიური აღმსარებლობის მიხედვით.
წლების განმავლობაში ჩამოყალიბდა გარკვეული საინფორმაციო ჩარჩო, ზოგადი სტანდარტი, თუმცა ზოგჯერ ეს სტანდარტი დარღვეულია და ინფორმაცია გაცილებით უფრო ფართოდ და საინტერესოდ არის წარმოდგენილი. შეიძლება მსჯელობა სტატიათა რედაქტირების პროცესის, ინფორმაციის სუბიექტური და ობიექტური შრეების მიმართებათა შესახებაც.
წყაროები
Chokharadze 2020: Chokharadze M., Klarjeti villages. In the complex monograph " Klarjeti " (authors of the monograph: Paghava M., Tsintsadze M., Baramidze M., Chokharadze M., Shioshvili T., Mamuladze Sh., Khalvashi R., Shashikadze Z., Mgeladze N., Karalidze J.). Tbilisi, 2016. Publishing House ”samshoblo” (in Georgian).
Chokharadze 2020: Chokharadze M., Tao villages. In the complex monograph "Tao" (authors of the monograph: Paghava M., Tsintsadze M., Baramidze M., Chokharadze M., Shioshvili T., Khalvashi R., Shashikadze Z., Mgeladze N., Khalvashi M., Karalidze J., Chkhvimiani J.). Tbilisi, 2020. Publishing House „Meridiani” (in Georgian).
Khutsishvili… 2019: Reports of 2018 Research Expeditions of Tao-Klarjeti Monuments. Khutsishvili T., Gozalishvili B., Imedashvili A., Koghuashvili S., Maisuradze D., Tsikarishvili L., Khuskivadze N.). Tbilisi, 2019. “Caucasus University Publishing House” (in Georgian).
Paghava 2017: Paghava M., Klarjeti Records. Tbilisi, 2017. Publishing House „Meridiani” (in Georgian).
Shashikadze 2020: Shashikadze Z., Tao during the Ottoman rule. In the complex monograph "Tao" (authors of the monograph: Paghava M., Tsintsadze M., Baramidze M., Chokharadze M., Shioshvili T., Khalvashi R., Shashikadze Z., Mgeladze N., Khalvashi M., Karalidze J., Chkhvimiani J.). Tbilisi, 2020. Publishing House „Meridiani” (in Georgian).
Arakoy… 2025: https://tr.wikipedia.org/wiki/Arak%C3%B6y,_%C4%B0spir Retrieved: 27.04.2025.
Bahcheli... 2020: https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Bah%C3%A7eli,_%C4%B0spir&oldid=21380347 Retrieved: 12.05.2025.
Bahcheli... 2023: https://tr.wikipedia.org/wiki/Kullan%C4%B1c%C4%B1:YBot Retrieved: 12.05.2025.
Bahcheli... 2024: https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Bah%C3%A7eli,_%C4%B0spir&oldid=31130269 Retrieved: 12.05.2025.
Bahcheli... 2025: https://tr.wikipedia.org/wiki/Bah%C3%A7eli,_%C4%B0spir Retrieved: 12.05.2025.
Bashcheshme... 2025: https://tr.wikipedia.org/wiki/Ba%C5%9F%C3%A7e%C5%9Fme,_%C4%B0spir Retrieved: 12.05.2025.
Chakir 2009: Chakir I.E., The sanjak of Ispir according to the avariz defteri of 1642 (in Turkish), https://scholar.google.com.tr/citations?user=cVq_Ub0AAAAJ&hl=tr Retrieved: 29.06.2025.
Chayirozu... 2025: https://tr.wikipedia.org/wiki/%C3%87ay%C4%B1r%C3%B6z%C3%BC,_%C4%B0spir Retrieved: 30.05.2025.
Fisırik Kalesi... 2025: https://tr.wikipedia.org/wiki/F%C4%B1s%C4%B1rik_Kalesi Retrieved: 27.04.2025.
Gechitaghzi... 2025: https://tr.wikipedia.org/wiki/Ge%C3%A7ita%C4%9Fz%C4%B1,_%C4%B0spir Retrieved: 30.05.2025).
Ispir… 2006: https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%B0spir&oldid=249156 Retrieved: 30.05.2025.
Ispir… 2007: https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%B0spir&oldid=1302896 Retrieved: 30.05.2025.
Ispir… 2025: https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0spir Retrieved: 30.05.2025.
Kukaraji... 2010: Kukaraji U., Aktemur M., Several medieval castles in Ispir (in Turkish), https://dergipark.org.tr/tr/pub/ataunigsed/issue/2573/33135 Retrieved: 29.06.2025.
Nisanyan… 2024: https://www.nisanyanyeradlari.com/?y=Budakl%C4%B1&t=&u=1&ua=0 ) Retrieved: 01.11.2024.
Nisanyan… 2025: https://www.nisanyanyeradlari.com/?l=40.35167%2C40.99065&o=u Retrieved: 12.05.2025.
Ozger 2007: Ozger Y., The population of Ispir and its villages in the first half of the 19th century (in Turkish). https://www.researchgate.net/publication/269588627_XIX_Yuzyilin_Ilk_Yarisinda_Ispir_ve_Koylerinin_Nufusu Retrieved: 29.06.2025.
Sirakonak… 2025: https://tr.wikipedia.org/wiki/S%C4%B1rakonak,_%C4%B0spir Retrieved: 17.05.2025.
Yarbashi... 2007: https://tr.wikipedia.org/w/index.php?title=Yarba%C5%9F%C4%B1,_Yusufeli&oldid=1172459 Retrieved: 05.05.2025.
Yarbashi... 2025: https://tr.wikipedia.org/wiki/Yarba%C5%9F%C4%B1,_Yusufeli Retrieved: 05.05.2025.
Yedigoze... 2025: https://tr.wikipedia.org/wiki/Yedig%C3%B6ze,_%C4%B0spir Retrieved: 30.05.2025.
Yilmaz 2015: Yilmaz I., In The Last Quarter of 19th The Administrative Structure and Population of İspir District (in Turkish), https://dergipark.org.tr/tr/pub/ataunisosbd/issue/2810/37778 Retrieved: 30.06.2025.
