იმერხევის ქართული წარმოშობის მოსახლეობის მეტყველების ზოგი თავისებურება (კოდების გადართვა)
DOI:
https://doi.org/10.52340/PUTK.2026.30.23საკვანძო სიტყვები:
იმერხეული დიალექტი, ბილინგვიზმი, სემანტიკური ცვლილებებიანოტაცია
წინამდებარე სტატიაში განხილულია თურქეთის რესპუბლიკაში მცხოვრები ეთნიკურად ქართველი მოსახლეობის მეტყველების თავისებურებები, რომლებიც მძიმე ისტორიული პროცესების შედეგად ჩამოყალიბდა. მრავალი საუკუნის განმავლობაში მიმდინარე პოლიტიკური და კულტურული ცვლილებების მიუხედავად, ქართული ენა მტკიცე და მდგრად სისტემად დარჩა – ორგანიზმად, რომლის დაშლაც ვერ შეძლო ვერც რთულმა ისტორიულმა პირობებმა და ვერც დროის ხანგრძლივობამ, ვინაიდან სწორედ ის წარმოადგენდა ეთნიკური ქართველების ერთობისა და კულტურული იდენტობის ძირითად საფუძველს.
კვლევის მიზანია წარმოჩინდეს იმერხეველთა მეტყველებაში ქართული და თურქული ენების ინტერფერენციის შედეგად წარმოქმნილი სემანტიკური ცვლილებები, რომლებიც თურქული ენის გავლენით საერთო ქართველურ ლექსიკურ ერთეულებში გამოვლინდა.
მასალის დამუშავებისას დაფიქსირდა ისეთი ფაქტები, რომლებიც ქართველური ენობრივი სივრცისთვის უცხოდ ითვლება. აღმოჩნდა, რომ იმერხეველთა მეტყველებაში მსგავსი თავისებურებები, რომლებიც განსხვავდება როგორც ქართული სალიტერატურო ენის, ისე დიალექტური ფორმებისგან, უშუალოდ თურქული ენის ზეგავლენის შედეგია.
საილუსტრაციოდ განხილულია როგორც ზმნური, ისე სახელური ფუძეები, მაგალითად: დაკარგვა, დაჭერა, დაბარგვა, გაღება, გამოწევა და სხვ.
კვლევის შედეგებმა აჩვენა, რომ აღნიშნულ ფუძეთა სემანტიკური თავისებურებები სამეტყველო კოდების შერევით არის განპირობებული. ემპირიულ და თეორიულ მონაცემებზე დაყრდნობით გაანალიზდა ფორმა და მნიშვნელობა, დადგინდა მათ შორის არსებული ურთიერთკავშირები, ხოლო მიღებული შედეგების ინტერპრეტაციამ შესაძლებელი გახადა შესაბამისი დასკვნების გამოტანა. აღნიშნული ენობრივი ფორმების საფუძველი იმერხეველ ქართველთა სრული ბილინგვიზმი ჩანს.
წყაროები
Labadze 2010: Labadze M., On the issue of mixing of Georgian dialect codes in the Murghuli Gorge (Republic of Turkey), Annual of Kutaisi scientific Library, II. Kutaisi, 2010.
Putkaradze 1993: Putkaradze Sh., Peculiarities of the South-Western Dialects of the Georgian Language According to the Speech of the Historical Tao-Klarjeti and Muhajiri Georgians; Dissertation for the Degree of Doctor of Philological Sciences. Academician Arnold Chikobava Institute of Linguistics of the Georgian Academy of Sciences, Department of Kartvelian Languages; Shota Rustaveli Batumi State University.Tbilisi, 1993.
Kamushadze 2019: Kamushadze G., On the Results of the Influence of the Turkish Language on the Muhajiri Georgian Speech, IV International Scientific Conference “Modern Interdisciplinarism and Humanitarian Thinking“. Kutaisi, 2019.
Chichinadze 1913: Chichinadze Z., Muslim Georgians and their villages in Georgia”. Tbilisi, 1913.
Turkish-Georgian Dictionary 2011: Turkish-Georgian Dictionary, edited by L. Chlaidze. Istanbul, 2011
Turkish Dictionary 2011: Turkish Dictionary, Turkish Language Association Publications, 11th edition. Ankara, 2011.
ჩამოტვირთვები
გამოქვეყნებული
გამოცემა
სექცია
ლიცენზია
Attribution 4.0 International CC BY 4.0 Deed ლიცენზიის ფაგლებში ყველა უფლება ეკუთვნით ავტორებს. ჟურნალი სარგებლობს პირველი, ექსკლუზიური გამოქვეყნების უფლებით, საავტორო უფლებების მიღების გარეშე.
