ორჰან ფამუქის მხატვრული პროზის რეცეფცია ქართულ ლიტერატურულ სივრცეში
DOI:
https://doi.org/10.52340/PUTK.2026.30.28საკვანძო სიტყვები:
ორჰან ფამუქი, პოსტმოდერნიზმი, თურქულ–ქართული ლიტერატურული ურთიერთობები, თარგმანი, რეცეფციაანოტაცია
სტატიაში წარმოჩენილია თურქი ნობელიანტი მწერლის – ორჰან ფამუქის მხატვრული პროზის რეცეფცია ქართულ ლიტერატურულ სივრცეში. კვლევის მიზანია, წარმოაჩინოს, როგორ იქნა აღქმული პოსტმოდერნისტული ხედვით გამორჩეული ორჰან ფამუქის ტექსტები ქართველ მკვლევართა, მთარგმნელთა და ლიტერატურით გატაცებულ მკითხველთა მიერ. ანალიზის საფუძველს წარმოადგენს ის მრავალრიცხოვანი მასალა, რომელიც წლების განმავლობაში ქვეყნდება ქართულ სალიტერატურო სივრცეში.
ჩვენს ხელთ არსებული მასალის შესწავლამ აჩვენა, რომ ორჰან ფამუქი თურქულ ლიტერატურაში ეპოქალურ მოვლენად და თურქული ლიტერატურის მოდერნიზების კატალიზატორადაა აღიარებული. თურქული პროზა მან გლობალურ ლიტერატურულ კონტექსტში წარმოაჩინა. აქედან გამომდინარე, მისით ქართველი მკითხველის გატაცება არც მოდურია და არც ნობელის პრემიით განპირობებული ტენდენცია. იგი ღრმად ფესვგადგმული კულტურულ-ისტორიული და ლიტერატურული პროცესების შედეგია. მისი ტექსტები ერთგვარი „ემოციური ხიდის“ როლს ასრულებენ ქართულ კულტურასთან მიმართებით.
სტატიაში დასახელებულ ავტორთა შეფასებები ეხება არა მარტო ო. ფამუქის მხატვრული პროზის ქართულ თარგმანებს, არამედ მთელ ლიტერატურულ ეკოსისტემას – თარგმნის პოლიტიკას, კულტურულ ინიციატივებსა და იმ საერთო გარემოს, რომელიც განსაზღვრავს, თუ როგორ შემოდის მსოფლიო ლიტერატურა ქართულ კულტურულ სივრცეში. ორჰან ფამუქის მაგალითი ნათლად აჩვენებს, რომ, მიუხედავად სირთულეებისა, საქართველოს აქვს პოტენციალი, აქტიურად ჩაერთოს თანამედროვე ლიტერატურულ პროცესებში, რასაც ადასტურებს ის მრავალრიცხოვანი კვლევები, რომელთა მიხედვითაც ო. ფამუქი კულტურათაშორისი დიალოგის ერთ-ერთი საინტერესო, გამორჩეული მწერალია.
ორჰან ფამუქის შემოქმედება, როგორც ქართულმა კრიტიკამ აჩვენა, არა მხოლოდ ლიტერატურული, არამედ ფილოსოფიურ-ცივილიზაციური დიალოგის ფორმაა, სადაც აღმოსავლეთი და დასავლეთი თანაარსებობენ ჰუმანისტური სამყაროს საერთო სივრცეში.
წყაროები
Akhvlediani 2019: Akhvlediani E. Peculiarities of Translating Religious Vocabulary (Based on Georgian Translations of Orhan Pamuk’s Novels). Intercultural Communications, No. 31, pp. 36–41. Available at: https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/295460/1/Kulturatashorisi_Komunikaciebi, 2019, №31 .pdf Verification: 14.02.2026.
Altuni 2018: Altuni S., Turkish-Georgian Literary Relations in the Twentieth Century and the Works of Ahmet Mithat Efendi. Doctoral dissertation, Batumi, 2018.
Alphenidze 2006: Alphenidze T., The Ideological and Aesthetic Analysis of Orhan Pamuk’s The Black Book. Author’s abstract, Tbilisi. Available at: http://eprints.iliauni.edu.ge/7444/ Verification: 14.02.2026.
70
Alphenidze 2015: Alphenidze T., Thematic System in Orhan Pamuk’s Novels. Doctoral dissertation, Tbilisi State University, 2015.
Barthes 2002: Barthe S., The Death of the Author. Sjani, No. 3, Georgian Academy of Sciences, Shota Rustaveli Institute of Georgian Literature, p. 55, Tbilisi, 2002.
Bakhtin 1975: Bakhtin M. Questions of literature and aesthetics. Moscow, 1975.
Bakhtin 2008: Bakhtin M., Carnivalized Literature. In Theory of Literature. Tbilisi: Institute of Literature Press, 2008.
Gaprindashvili 2017: Gaprindashvili M., The Dialogue of Eastern and Western Cultures in Orhan Pamuk’s Novels. Tbilisi, 2017.
Gaprindashvili 2017: Gaprindashvili M., Literature with Tea. Available at: http://www.trt.net.tr/georgian/programebi/2017/01/09/literatura-ch-ais-t-anxlebit-02-2017
Glonti 2019: Glonti L. Cultural Memory and Identity in Pamuk’s Novels. Scientific Messenger, No. 1, 2019. pp. 78-85.
Jaiani 2019: Jaiani R., Trends in Literary Translation in Contemporary Georgia, 2019. pp. 178-183. Available at: https://ice.tsu.ge/wp-content/uploads/2019/03/Jaiani_R._18Tomi_178gv..pdf Verification: 14.02.2026.
Javelidze 2017: Javelidze E., The Problem of Intertextuality in Orhan Pamuk’s Snow. G. Tsereteli Institute of Oriental Studies, Ilia State University, The Middle East and Georgia, No. 10, Part II, 2017. pp. 117-128.
Javelidze 2018: Javelidze E., Intertextuality in Orhan Pamuk’s Prose. Tbilisi State University Press.
Javelidze 2019: Javelidze E., The East–West Dichotomy in Orhan Pamuk’s My Name is Red. Shota Rustaveli Institute of Georgian Literature, Contemporary Problems of Literary Studies, XIII, Part II, 2019. pp. 168–181. Available at: http://literaturatmcodneoba.tsu.ge/files/tematuri/13simp%20(2).pdf Verification: 14.02.2026.
Javelidze 2022: Javelidze E., The Caucasian Drama in Orhan Pamuk’s Snow. Ilia State University, G. Tsereteli Institute of Oriental Studies. Available at: https://caucasiologycongress.tsu.ge/public/uploads/images/javelidze.pdf Verification: 14.02.2026.
Javelidze 2023a: Javelidze E., Narrative Strategies in Orhan Pamuk’s My Name is Red. VIII International Conference: Language and Culture, Kutaisi, 2023. Javelidze 2023b: Javelidze E., The Specificity of Orhan Pamuk’s Political Novel. Annual International Conference of the G. Tsereteli Institute of Oriental Studies: The Middle East and the Caucasus: Culture, History, Politics, 15–17 December, 2023
Javelidze 2024: Javelidze E., The Aesthetic Paradigm of Orhan Pamuk’s Novel The Black Book. Annual International Conference of the G. Tsereteli Institute of Oriental Studies: The Middle East and the Caucasus: Culture, History, Politics, 19-21 December, 2024.
Kakhidze 2014: Kakhidze T., Orhan Pamuk and the Structure of Postmodern Narrative. Literature and Art, No. 3, 2014, pp. 22–27.
Kekelidze 1979: Kekelidze K., Bibliography. Tbilisi: Metsniereba, 1979.
Kharbedia 2010: Kharbedia M., The Fourth Book of Orhan Pamuk in Georgian, 2010. Available at: https://www.radiotavisupleba.ge/a/2115489.html Verification: 14.02.2026.
Kharbedia 2011: Kharbedia G., Interview About Orhan Pamuk. Literary Newspaper, 2011. Available at: http://arilimag.ge/%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%96%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%B0%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%A4%E1%83%90/ (20/01/2011). Verification: 14.02.2026.
Khelaia… 2013: Khelaia N., Gumberidze T., Georgians and the Peoples of the Caucasus in Orhan Pamuk’s My Name is Red. Messenger of Akaki Tsereteli State University, No. 2, 2013. pp. 267–272.
Khomeriki 2019: Khomeriki R., Some Features of Postmodernism in Turkish Literature. Intercultural Communications, No. 31, 2019. pp. 3–12. Available at: https://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/295460/1/Kulturatashorisi_Komunikaciebi_2019_N31.pdf Verification: 14.02.2026.
Kintsurashvili 2008: Kintsurashvili M., Intertextuality as a Means of Text Interpretation. Doctoral dissertation, Tbilisi State University, 2008.
Markes 1982: Markes Gabriel Garcia. Writers of Latin America about literature, Moscow: Publishing House „Raduga“, 1982.
Nikoleishvili 2013: Nikoleishvili A., Grigol Robakidze’s The Hanged Soul and Orhan Pamuk’s Snow (Worldview Relations). Messenger of Akaki Tsereteli State University, No. 2,2013, pp. 170-265.
Pamuk 2008: Pamuk O., The White Castle. Tbilisi: Publishing House “Intelekt”. 2008.
Pamuk 2009: Pamuk O., Cevdet Bey and His Sons. Tbilisi: Bakur Sulakauri Publishing House, 2009.
Pamuk 2010: Pamuk O., My Name is Red. Tbilisi: Bakur Sulakauri Publishing House, 2010.
Pamuk 2011: Pamuk O., Snow. Tbilisi: Bakur Sulakauri Publishing House 2011.
Pamuk 2013: Pamuk O., The Black Book. Tbilisi: Bakur Sulakauri Publishing House, 2013.
Pamuk 2017: Pamuk O., he Red-Haired Woman. Tbilisi: Bakur Sulakauri Publishing House, 2017.
Parulava 2023: Parulava T., Intertextual Parallels: Nizami Ganjavi’s Khosrow and Shirin and Orhan Pamuk’s My Name is Red. Annual International Conference of the G. Tsereteli Institute of Oriental Studies, Ilia State University: The Middle East and the Caucasus: Culture, History, Politics, 15–17 December, 2023.
Susareishvili M., 2023: Susareishvili M., Postmodernist Tendencies in Orhan Pamuk’s Novels (My Name is Red and The Red-Haired Woman). Doctoral dissertation, Kutaisi, 2023.
Tavelidze 2013: Tavelidze I., Pamukomania. Arili, 28/11/2013. Available at: http://arilimag.ge/%e1%83%98%e1%83%a0%e1%83%9b%e1%83%90-%e1%83%a2%e1%83%90%e1%83%95%e1%83%94%e1%83%9a%e1%83%98%e1%83%ab%e1%83%94%e1%83%a4%e1%83%90%e1%83%9b%e1%83%a3%e1%83%a5%e1%83%9d%e1%83%9b%e1%83%90%e1%83%9c/ Verification: 14.02.2026.
Tomaradze 2006a: Tomaradze K., The First Turkish Nobel Laureate. Our Literature, No. 25, 2006, pp. 36–38. Tomaradze 2006b: Tomaradze K., Studies on Orhan Pamuk’s Prose. Tbilisi, 2006.
Vakhania 2008: Vakhania N., Orhan Pamuk’s The White Castle, or: We Are All Children of One Mother–Earth. Intercultural Communications, No. 5, Tbilisi, 2008. Available at: https://www.nplg.gov.ge/greenstone3/library/collection/period/document/HASH01234516e5f4527111705a4c.1.1?p.s=AdvancedFieldQuery Verification: 14.02.2026.
ჩამოტვირთვები
გამოქვეყნებული
გამოცემა
სექცია
ლიცენზია
Attribution 4.0 International CC BY 4.0 Deed ლიცენზიის ფაგლებში ყველა უფლება ეკუთვნით ავტორებს. ჟურნალი სარგებლობს პირველი, ექსკლუზიური გამოქვეყნების უფლებით, საავტორო უფლებების მიღების გარეშე.
