სახელებისა და ზმნების ომონიმური მოდელები ქართულში
DOI:
https://doi.org/10.52340/PUTK.2022.26.15საკვანძო სიტყვები:
ომონიმია, ომონიმური მოდელები, მრავალმნიშვნელიანობა, მრავალმნიშვნელიანობის უპირატესობაანოტაცია
ომონიმიასთან დაკავშირებით არსებობს ორი მცდარი შეხედულება. ლინგვისტთა ნაწილი ომონიმიას ენის ხარვეზად მიიჩნევს, ნაწილი კი მას შემთხვევით მოვლენად აღიქვამს. აღნიშნულ მოსაზრებებს ეწინააღმდეგება წინამდებარე ნაშრომში განხილული ენობრივი მოვლენა, კერძოდ, სახელებსა და ზმნებს შორის არსებული ომონიმების მოდელები. ომონიმური მოდელი გულისხმობს არა ცალკეულ სიტყვებს, არამედ მორფოლოგიურ/დერივაციულ კონსტრუქციებს შორის ომონიმიას, რაც განაპირობებს ასეთი ომონიმების სისტემატურობას, რეგულარულობას. მაგალითად, STEM-PL(eb)-DAT(s) კონსტრუქციის სახელები და STEMTHEM(eb)-3.SG(s) კონსტრუქციის ზმნები. ორივე იწარმოება ბურდღუნი ტიპის მოქმედების სახელებისგან და ერთმანეთის ომონიმურები არიან. ჩვენ ქართულში გამოვავლინეთ ამ ტიპის 115 ომონიმური მოდელი. ომონიმები რომ ენის ფუნქციონირებას ხელს უშლიდეს, ისინი არ იქნებოდნენ ენის სისტემაში ასეთი სახით წარმოდგენილი და იქნებოდნენ არარეგულარული და არასისტემური.
წყაროები
Chomsky 2002: Chomsky N., An interview on minimalism, Noam Chomsky, on nature and language, Cambridge university press, 2002.
Crystal 2008: Crystal D., A dictionary of language and linguistics, 6th edition, Blackwell publishing, 2008.
Ferreira 2008: Ferreira V., Ambiguity, accessibility, and a division of labor for communicative success: Psychology of Learning and Motivation, 49, 2008.
Ferreira… 2005: Ferreira V. S., Robert Slevc L., Rogers E. S., How do speakers avoid ambiguous linguistic expressions? Cognition, 96, Elsevier, 2005.
Frege 1948: Frege G., Sense and Reference: The Philosophical Review, 53, 1948.
Frisson…2005: Frisson S., Rayner K., Pickering M. Effects of contextual predictability and transitional probability on eye movements during reading: Journal of experimental psychology: learning, memory, and cognition, 31(5), 2005.
Goddard 1998: Goddard C., Semantic analysis: A practical introduction. Oxford: Oxford University Press, 1998.
Haywood… 2005: Haywood S. L., Pickering M. J., Branigan H. P., Do speakers avoid ambiguities during dialogue? : Psychological science, 16(5), American psychological society, 2005.
Jaeger 2010: Jaeger T., Redundancy and reduction: Speakers manage syntactic information density: Cognitive Psychology, 61, 2010.
Kamide... 2003: Kamide Y., Altmann G., Haywood S., The time-course of prediction in incremental sentence processing, Evidence from anticipatory eye movements: Journal of Memory and Language, 49(1), 2003.
Levy 2008: Levy R., Expectation-based syntactic comprehension: Cognition, 106(3), 2008.
Piantadosi... 2012: Piantadosi S. T., Tily H., Gibson E., The communicative function of ambiguity in language: Cognition, 122, Elsevier, 2012. Solé... 2014: Solé R. V., Seoane L., Ambiguity in language networks, SFI working paper, Santa Fe institute, 2014.
Trueswell... 1994: Trueswell J., Tanenhaus M., Garnsey S., Semantic influences on parsing, Use of thematic role information in syntactic ambiguity resolution: Memory and Language, 33, 1994
